Patroni ursynowskich ulic, znani i mniej znani: JAN ROSÓŁ

 

!IMG_20161006_155947Jan Rosół był politykiem, działaczem Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, uczestnikiem powstania styczniowego, bohaterem walki z caratem. W czasie swojej konspiracyjnej działalności nosił pseudonimy: Krzywy, Ojciec, Ojciec Nieświęty, Rudy, Stary.

Mały Jaś urodził się  12 V 1845 roku we wsi Wylezin, gmina Komorniki koło Grójca jako syn Michała i Agnieszki. Jako młody chłopak wyjechał do Warszawy w celach zarobkowych. Pracował początkowo jako murarz, później jako woźny w szpitalu Św. Rocha .Służbę wojskową odbył w armii rosyjskiej na Kaukazie. Uczestniczył w wojnie rosyjsko-tureckiej 1878 r. Po powrocie do Warszawy pracował na dworcu kolei Wileńskiej, następnie w Fabryce Grzebieni przy ul.Czerniakowskiej.

Od 1883 roku należał do I Proletariatu. Do partii miał go wprowadzić robotnik z fabryki Lilpopa o pseudonimie Sęp. Prawdopodobnie od 1889 roku działał w Związku Robotników Polskich (ZRP), a od 1891 – pracował jako woźny w pierwszym legalnym czasopiśmie socjalistycznym w Warszawie, o nazwie „Tygodnik Powszechny”, nieoficjalnie zajmował się kolportażem odbitek artykułów skonfiskowanych przez cenzurę. W mieszkaniu Rosoła, przy ul. Przemysłowej 21, mieściła się od 1891 roku nielegalna drukarnia ZRP.  !IMG_20161006_155823 W 1893 roku aresztowany w związku z kolportażem i transportem nielegalnej literatury na zebranie kółka studentów-Rosjan. Niebawem uwolniony, wziął udział 30 VII w zebraniu założycielskim Socjaldemokracji Polskiej, która wkrótce przybrała nazwę Socjaldemokracji Królestwa Polskiego (SDKP). Odegrał znaczącą rolę jako organizator i agitator w środowisku robotników warszawskich. Jak wspominał jeden z jego współtowarzyszy Rosół «ostro przeciwstawiał socjalizm niepodległości burżuazyjnej», choć przyznawał, że «niepodległość jest cenną dla proletariatu naszego». Niejednokrotnie też deklarował swoje antyinteligenckie stanowisko (choć uznawał i cenił m. in.Różę Luksemburg i Juliana Marchlewskiego).

W grudniu 1893 aresztowany po raz kolejny z odezwą SDKP. Skazany na 3 lata pobytu w guberni archangielskiej w Rosji, dokąd wysłano go na początku 1896 roku. W 1898 roku powrócił z zesłania i podjął od razu działalność organizatorską i utworzył Związek Robotniczy Socjaldemokratyczny w Warszawie, zwany też grupą Rosoła. W tym czasie działał w SDKPiL. Kolejne aresztowanie w marcu 1901 r.  Przebywał wtedy na Pawiaku i w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Skazany na 5 lat zesłania do Syberii Wschodniej, przebywał w Aleksandrowskoje w guberni irkuckiej, w katorżniczym więzieniu przesyłowym. W wyniku amnestii z 2 XI 1905 wrócił wcześniej do Warszawy. Odtąd jednak nie działał aktywnie w partii. Dzięki pomocy Ludwika Krzywickiego Rosół uzyskał pracę w Żyrardowie – najpierw w kooperatywie piekarskiej, a następnie w Towarzystwie Kultury Polskiej jako gospodarz lokalu.

Zmarł 14 III 1914 w Żyrardowie. Na nagrobku na cmentarzu w Żyrardowie wzniesionym w r. 1933 przez współtowarzyszy jego działalności wyryto napis, że tu leży «nieustraszony bojownik o wyzwolenie uciśnionych». Jego imieniem nazwano w 1975 roku, ulicę w dzielnicy Ursynów.

Ulica Rosoła to obok al. KEN główna arteria łącząca Mokotów z Kabatami. Ulica liczy 3400 m i ciągnie się na północy od ulicy Ciszewskiego aż do ulicy Relaksowej na południu.W 2005 roku część ulicy J.Rosoła otrzymała imię innego patrona , powstańca, żołnierza AK i architekta Jana Rodowicza „Anody” – jednego z bohaterów „Kamieni na szaniec”. Sylwetkę Jana Rodowicza „Anody” przedstawimy w jednym z naszych następnych odcinków.

K. Szczepańska

Related posts